TlfriSpurt og svara

Hr eru svr vi nokkrum algengum spurningum nemenda nmskeiinu. r eru lauslega flokkaar eftir verkefnum og vifangsefnum. A jafnai eru spurningarnar byggar raunverulegum spurningum fr nemendum, stundum ltillega breyttum.

Skum breytinga nmskeisfyrirkomulagi eru spurningar sem ekki eiga vi, t.d. spurningar um verkefni sem ekki eru hluti af nmskeiinu r.

Forverkefni

Hva a vera inngangi?

inngangurinn a fjalla frilegan htt um mlroska og .a.l a vitna hva hefur veri snt fram a hafi hrif mlroska? Ea a koma fram inngangi a vi fengum etta gagnasafn a lni og hvaa tilgangi vi fengum a a lni og a etta s nemendaverkefni (eins og okkur var sagt a gera Tlfri III) , ea eignum vi okkur gagnasafni og fjllum um efni inngangi eins og vi hfum gert essa rannskn (sem er frekar frnlegt). Ea einn mguleikinn enn, a vera frileg umfjllun um dreifigreiningu inngangi?

San er a vandinn me aferina. Eina sem vi vitum er fjldi tttakenda, hverjar breyturnar eru og hva mlitki var nota. Getum vi nlgast fleiri upplsingar einhversstaar ea setjum vi bara inn afer a ekki s vita um hvernig rannsknin var ger o.fl.?

San er a varandi vsun heimildir: Vi eigum a setja heimild heimildaskr um hvar vi fengum gagnasafni. Setjum vi linkinn inn .e http://www.gba.is/cpad/verkefni/nursery.txt ea virka linkinn sem er gagnasafnsblainu .e http://research.ed.asu.edu/siip/webdata/?

g held a verir a tala dlti um mlroska inngangi en ekki samt mjg miki. a er mislegt sem veist, svo sem a mlroski s mikilvgur og a a s mikilvgt a vanda til umnnunar barna. au ykkar sem eru ngu gmul muni kanski eftir umru fr v egar D-listinn var sast me borgina, voru sumir stjrnmlamenn sem tldu a betra vri fyrir brnin a vera heima en daggslu. S umra er enn eldri, .e. hvort a s rtt a vera heima og hugsa um eigin brn ea fara t af heimilinu og lta ara annast um au. g nefni etta sem dmi um samhengi sem svona ggn gtu tiltlulega sjlfkrafa fari inn og er valdi ykkar flestra/allra. Jafnvel tt ekkir ekki essa umru, hefur n efa tluvera bakgrunnsekkingu til a setja essi ggn eitthvert samhengi.

En geru a fyrir mig, EKKI leita heimilda. myndir vntanlega hafa tarlega frilega umfjllun me vsunum ef vrir a rita verkefni um mlroska, en tt urfir a tala eitthva svolti um mlroska er a ekki meginvifangsefni verkefnisins.

Inngangi er tla a styja vi Umru. setur efni Inngang til a skapa ramma um verkefni en fyrst og fremst til a skapa samhengi fyrir Umruna. vilt v eya mestu prinu Inngangi a sem kemur til me a fjalla um Umru. Um hva verur Umran?

verkefnislsingu er minnst rjr spurningar sem arf a svara. stuttu mli snast r um (a) eiginleika gagna, (b) lyktanir og (c) traustleika niurstana. a ir vntanlega a arft a undirbyggja umru. a gerir Inngangi. Af v leiir a innganginum arf a llum lkindum a vera umtalsver tlfrileg umra. g gti mynda mr a ar vri fjalla um hverjir su helstu eiginleikar gagna, hvernig s best a skoa , hvaa lyktanir m draga og hvernig og hvaa andstyggilegheit su alvarlegust og hversu traust rvinnsla s gagnvart eim. Ekki lta etta sem uppskrift, en geturu fjalla um essa hluti Umru n ess a eim hafi veri ger skil Inngangi?

Varandi vsun gagnasafni, eru upplsingar um vefvsanir www.apastyle.org. Ef kemst ekki skjali, hvernig geturu sagt til um hvernr a hafi veri stt?

Varandi Afer, geturu elilega ekki sett inn upplsingar sem hefur ekki. En hefur hins vegar fullt af upplsingum. T.d. veistu a etta er nemendaverkefni, veist hvernig ggnin eru fengin (fr kennaranum), hefur kvenar upplsingar gagnaskrnni sjlfri, veist hvernig prf Peabody er; g held a Afer veri ekki vandaml, tt auvita gti hn ori efnisrrari en hn vri ef etta ggn afla me num eigin hndum.

2006-09-09a

Dreifigreining sem lnulegt lkan

N er g a hefjast handa vi lnulega lkani og er vanda me syntax skrna. a er a segja me a allar agerir sem g geri fari inn syntaxi. egar sndir etta tmanum frst inn einhverja valmynd og hakair vi eitthva til a allar agerir vistuust.

opnar SPSS og fer Edit/Options. ar geturu haka vi Record syntax in journal. Veldu einnig Append ar fyrir nean. Faru san Browse og vistau (dag)linn (journal) F-drifi hj r; lkur essu me v a smella Save.

Upp fr essu vistast allar agerir skr sem venjulega heitir spss.jnl. hefur vali a geyma hana F-drifinu og v hefuru alltaf agang a henni. etta getur veri gott ef vilt geta nlgast skipanirnar sem hefur veri a nota gegnum valmyndirnar.

nnur lei ekki sri er a fara valmynd, hvaa valmynd sem er. Gera a sem tlar r a gera en sta ess a ta lokin OK smelliru Paste. kemur afrit af vikomandi skipun skipanagluggann (syntax window). annig geturu safna skipunum skipanagluggann og keyrt r aan. lokin geturu san vista alla skipanaskrna mist sem heimild ea til notkunar sar.

g er a vinna a samanburarkuninni. Er a ekki rtt skili hj mr a ar geta samanburirnir ori jafn margir ea fleiri en flokkarnir? g er bara me rj flokka.

Samanburirnir geta veri jafnmargir frgrununum, .e. df= k-1. nu tilfelli er k= 2 og v hefuru tvo ha samanburi til rstfunar.

M g ka me hvaa tlu sem er til a n a leggja kana saman 0? Ef einn kinn er t.d. 2 tlka g ann stuul sem kemur t einhvern annan htt en ef ki vri 1? Samanburarkunin er sem sagt a vefjast fyrir mr og Howell er ekki hjlplegur!

a m nota hvaa vogtlu sem er en a er misauvelt a tlka r. Best er a nota vogtlur sem lsa skrt muni mealtala ea muni mealtlum mealtala. Ef notar t.d. samanburinn [2 –1 –1] m deila gegn me 2 og f r [1 –1/2 –1/2]. eirri mynd er etta greinilega samanburur annars vegar fyrsta hpnum og hins vegar mealtali hinna tveggja, .e. [X1 – 0,5*(X2 + X3)].

Um samanburi er fjalla bls. 377 – 384 Howell. bls. 383 er fari tarlega a hvernig hgt er a tryggja a samanburir veri hir. Einnig er fari etta efni Klockars og Sax.

Var a rtt skili hj mr a a arf ekki a endurgera mealtl fyrir samanburakunina (ea a a s lagi a au gangi ekki upp—ar sem jafn fjldi hlfum hefur hrif…)? g f mealtlin ekki til a ganga upp fyrir samanburakun…. Er g villigtum?

egar g lt verkefnalsinguna nna essu og s ekki a g biji um a.

Eins og bendir verur jafn fjldi hlfum til a rugla myndina aeins og v hugsanlegt a mealtlin endurgerist ekki fullkomlega.

Ef samanburirnir eru ekki hir er ekki sta til a tla a hgt s a endurgera mealtlin, tt sumum tilvikum s a engu a sur mgulegt.

g myndi v ekki lta a sem vsbendingu um mistk tt mealtlin endurgerist ekki nkvmlega. Ef ert langt fr v a n a endurgera au, vri sta til a hafa hyggjur.

2001-11-01a

Hvort er mlt me v a reikna samanburi einn einu ea keyra alla einu einni skipun?

Ef samanburirnir eru hir og jafnt er hlfum, skiptir a ekki mli. Ef eir eru hir, leirttast eir hver fyrir annan. v er skynsamlegast a reikna slka samanburi hvern snu lagi, v leirttingin breytir samanburunum svo eir vera hir. Niurstuna er ekki auvelt a tlka.

Ef samanburirnir eru hir en einhverju munar fjlda hlfum, verur leirttingin til ess a breyta niurstunni ltillega. a tti ekki a muna kja miklu. a er fyrst egar verulegu munar fjldanum sem etta fer a breyta einhverju.

Ekki gleyma a etta er fyrst og fremst kunarverkefni. v skiptir mestu mli a i tti ykkur a hgt er a endurgera dreifigreiningartfluna me samanburum, en minna mli skiptir hvort blbrigi tlkun samanburanna haldi sr.

2001-11-02a

Getur einhver sagt mr ensku heitin stagengilskun, hrifakun og samanburarkun? Mr finnst efni verkefninu vera dreift t um alla bk (Howell) og virist ekki geta fundi neitt bitasttt.

Einnig var g a sp v hvort ng vri a nota Enter afer GLM (egar bi er a ka) ea hvort maur yrfti a fara t Stepwise ea aan af verra.

Stagengilskun: dummy coding
hrifakun: effect coding
Samanburarkun: contrast coding ea coding specific comparisons ea eitthva ttina.

Ef notar GLM, arftu ekkert a ka er a? ess vegna er mia vi a notu s afallsgreining (Analyze/Regression/Linear). ar myndiru vissulega geta nota Enter.

a er ekki tilefni til a tala miki um afallsgreiningu a ru leyti, en rtt a benda a Stepwise sjaldnast vi egar unni er me lnulega lkani.

2003-10-17a

g er hr me nokkrar spurningar sem gott vri a f svar vi.

1. Hva er tt vi me stlu og stlu hrif fyrir meginhrif heild sinni? Eru stluu hrifin hallartala fastans sbr. 6,32 og 5,64 glru 11 (Dreifigr. sem lnulegt lkan)?

2. ekki bara a framkvma afallsgreiningu? Hva er veri a tala um f' og Cohens d kommentunum fr 2001?

3. Mr snist mn samanburarkun ekki vera hornrtt, er samt eitthva vari a framkvma afallsgreiningu henni?

1. stlu hrif eru kvara fylgibreytunnar. Dmi um etta eru mimunur mealtala, hallatlur afallsgreiningu, σt o.s.frv. Stlu hrif er a egar reynt er a setja allar niurstur sama kvara h kvara fylgibreytunnar. Yfirleitt eru slk hrif kvara staalfrviks. Dmi um etta eru φ', Cohens d, η2 o.s.frv.

2. J, a er veri a bija um afallsgreiningu. Ef kar flokkabreytu, samsvarar a dreifigreiningu. ert v a vinna me mealtl og ert reynd a gera dreifigreiningu. a er v ekkert veginum fyrir v a reikna essar hrifastrir, rtt fyrir a vi kjsum a fara lengri leiina me v a ka mealtlin sjlf afallsgreiningu sta ess a lta dreifigreiningarforrit gera a fyrir okkur.

3. Hafu samanburina hornrtta ef mgulega getur. Athugau a eir urfa a vera hornrttur me tilliti til mealtalanna. r gtu ori hir (hornskakkir) vegna jafns fjlda hlfunum en a skiptir litlu mli.

2003-10-20a

Niursturnar mnar, fyrir summu kvarata, eru sndar svona t.d 7,58E+09. M g sna r svona skrslunni? Ea villtu f alla tluna, svona 7579453854,576. Mr finnst etta svo voalegt bkn. v vill g bara spyrja ig, hva er venjan me svona langar tlur?

Talan 7,58E+09 ir a etta er 7,58109, .e. 7,58 margfalda me 1.000.000.000 ea 7,58 milljarar.

g hef elilega ltinn huga 10 stafa tlum. En gtiru ekki einfaldlega skrifa etta t eins og g sni, .e. 7,58109. Hugsanlega vilt einnig rita arar niurstutlur smu rvinnslu milljrum. Einfaldast leiin til ess er a einfaldlega ba til nja fylgibreytu sem er milljrum. a geriru einfaldlega me v a deila me 1.000.000.000 gmlu fylgibreytuna.

2003-11-03a

k×(k−1)/2 ea k−1 samanburir

ggnunum sem g er me er enginn eiginlegur samanburarhpur, heldur er g a bera saman laun flks sem tskrifast hefur me hsklagrur af 3 mismunandi svium. g er a velta v fyrir mr hvort a g urfi ekki a gera alla 6 samanburina sem etta mynstur bur upp ?

Svar fr samnemanda: g er me smu ggn og , er ekki ng a gera rj samanburi, 1, ber hp 1(einhvern) vi hina rj, 2, ber saman hp 2 og 3, og 3, ber hp 4, saman vi hp 2 og 3. Sem er raun alveg eins samanburur og er gerur dminu sem Gumundur setti inn heimasuna sna.

Vi erum sjaldnast me samanburarhp. Almennt ttum vi a gera samanburi sem vi hfum huga ea ggnin gefa tilefni til. Me 3 hpa er ekki lklegt a vi hfum huga llum mgulegum samanburum og sjaldnast mjg mrgum.

Hva varar verkefni, mia g vi a i setji upp k–1 ha samanburi og sni annig hvernig samanburarkun endurgerir rvinnsluna sama htt og stagengils- og hrifakun.

2003-11-03b

Betastular, marktekt og endurger mealtala

Hr eru nokkrar vangaveltur um tlkun:

  1. Er hgt a tlka stalaan hallastuul Beta egar frumbreytan er ekki samfelld? Ef svo er, hvernig ?
  2. Hvernig endurgeri g mealtl fyrir samanburarkun?
  3. Hvernig gef g upp marktekt fyrir einstaka hallastula, .e. t-prf, hvar finn g vieigandi frgrur?
  1. Yfirleitt hfum vi ltinn huga stluum hallastulum. Ef frumbreytan er tvskipt, er auvita beinlnis spurning um merkinguna eins og virist gefa skyn.
  2. Endurgerin er nkvmlega eins og rum kunum. getur nota afallsjfnuna til a ba til spgildi og spgildi tti a vera jafnt rtaksmealtalinu. Ef kunin er ekki h getur skapast vandi.
  3. Nkvmlega eins og me nnur t-prf, .e. frgrur leifarinnar. F-prf hefur tvr frgrur, t-prf hefur aeins einar. a er hgt a birta F sta t en yri fyrri frgran 1.

2004-10-31a

Tlkun hallastula

a tlka hvern og einn hallastuul stagengilskun, hrifakun og samanburarkun ea bara sem eru marktkir?

Er tlkun hallastulanna ekki eitthva essa lei: Ef krabbamein maga breytist a vera krabbamein lungnappu minnkar lftmi flks um 1,18 einingu?

tlkar alla hallastulana.

J, tlkunin virkar ekki t htt en hva er etta me 1,18 einingar? Hvaa einingar eru etta?

2006-11-01a

Tlkun hallastula umbreyttum ggnum

g er eitthva a reyna a bjarga mr fyrir horn ar sem lftmi er ekki lengur dgum heldur kvaratrtum. Hvernig er hgt a leysa tlkunina n ess a fara a keyra allt aftur n kvaratrtarumbreytingarinnar?

ert a vinna kvaratrtardgum. Lestu vel a sem Howell segir um efni kafla 11.10. 6. tgfu bkarinnar eru meginatriin annarri og riju sustu mlsgreinunum undan undirkaflanum Logarithmic Transformations bls. 319.

Howell mlir me v a bakumbreyta niurstunum en gera a me mikilli varkrni. Hann sem s viurkennir reynd, en segir a ekki beint t, a tknilega er etta rangt. Praktskt s getur etta vissulega hjlpa.

Ekki eru allir jafnsannfrir og Howell tt g geti fallist afer Howell sem praktska nlgun ef varfrni er gtt. g fann texta Grissom (2000). Heterogeneity of Variance in Clinical Data. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 155-165, ar sem hann er mjg gagnrninn tlkun umbreyttra gagna.

„Interpretation of analyses of transformed data can be problematic. Rejected or accepted null hypotheses, obtained p levels, and confidence levels apply to the means of the transformed data, not to the means of the original data (Games & Lucas, 1966; Hettmansperger, 1984), and caution is required when detransforming descriptive statistics from transformed data. …“ (bls. 158)

2006-11-01b

Kjrefni og wiki

Hvernig getur maur sett myndir og tflur inn wiki?

g er bin a vera a reyna a lra a setja tflur og myndir r SPSS, Word og Excel Wiki en get a ekki. a er anna hvort ekki val um a lma r inn ea egar tflur eru settar koma r n allra lna ea allar rugli. Er einhver srstk lei til a gera a ea a ba til tflur og myndir Wiki?

Varstu bin a sj nest forsunni: getur geymt myndir myndabankanum.

Einfaldlega visti myndina ykkar megin, g man ekki hva a heitir SPSS en ef hgri smellir a koma valmynd sem bur upp Export ea Save image ea eitthva lka. arft a gta ess a myndin s vistu sem PNG ea GIF. getur einnig nota JPG en a er sra. BMP er einnig mguleiki en fru mjg strt skjal.

egar ert bin a vista myndina n megin feru myndabankann, smellir Browse og velur skjali me myndinni og smellir san Upload. tti myndin a birtast myndabankanum en stundum arf a fara Edit og ar Preview til a hn sjist. En aalatrii er a Edit sru hva arft a skrifa til a nota myndina sunni inni. Prfau t.d. a skrifa [Upload:ahrif.GIF] einhvers staar sunni inni og sju myndina sem birtist.

Tflur gerir svipaan htt. byrjar v a gera tfluna tilbna Word. egar taflan er tilbin, veluru hana alla og fer Edit/Copy. San friru ig njan sta skjalinu, fer Edit/Paste special og velur ar picture. klippist taflan inn Word sem mynd.

N gti veri gott a fara Tools/ Options / Web options og fara ar flipann Pictures og haka vi Allow PNG as output format. Einnig er mikilvgt a ekki s haka vi valkostinn Rely on VML for displaying graphics in browsers. g rita etta eins og a birtist mr Office 2000, auvita getur etta liti ru vsi t hj r. En a er maksins vert a kanna etta n megin. a er lka hugsanlegt a essi valkostur s horfinn nrri tgfum forritsins.

A essu loknu feru einfaldlega File / Save as web page og vistar skjali me einhverju minnistu nafni. Leitau san a mppunni me skjalinu, ar finnuru skjali en einnig undirmppu me llum myndunum skjalinu. Ef skjali heitir t.d. Doc1.htm muntu finna mppu sem heitir doc1_files. einfaldlega leitar a myndinni mppunni, taflan gti t.d. birst sem myndaskjal sem heitir image002.png. Einfaldlega tvsmelltu skjali og sju hva vi er. ertu bin a finna myndina af tflunni og getur upload-a henni eins og hverri annarri mynd eins og tskrt er hr a ofan.

2006-10-06a

Marghlia dreifigreining

g er ekki alveg viss um marghlia dreifigreiningu, hva heitir a nkvmlega ensku?

Marghlia er sama og „multiple“ .e. fleiri en ein frumbreyta, t.d. tvr.

g var bin a finna gagnasafn en kannski hentar a ekki. M ra v hva eru frumbreytur til dmis me v a flokka breytu frri gildi, s.s. fjrmagn sem birt er tlum—flokka a tvennt, miki og lti ea eitthva veruna?

g s ftt v til fyrirstu a gera eins og segir. vilt hugsanlega hafa a huga vi tlkun niurstana a frumbreytan er ar me megindleg tt breytir henni annig flokkabreytu.

Almennt verur slk flokkun megindlegri frumbreytu til ess a minnka afkst (power), en stundum aeins ltillega, samanbori vi a nota frumbreytuna breytta t.d. afallslkani. mti kemur a lnuleg afallsgreining gerir r fyrir v a slk frumbreyta hafi lnuleg tengsl vi fylgibreytuna, lkt dreifigreiningu sem leyfir hvaa mynstur mealtala sem fyrir flokkuu frumbreytuna.

Vi erum hr nokkrar upp Odda a dunda okkur vi a finna stlu og stlu hrif. t fr hvaa upplsingum er best a reikna hrifin?

hrif eru mist reiknu sem mismunur tveggja mealtala, staalfrvik tveggja ea fleiri mealtala ea sem a hlutfall af dreifingu fylgibreytunnar sem skra m me dreifingu frumbreytu.

Og hvernig finnum vi villuna? Er a „Mean Square - Residual“ talan r ANOVA tflunni, ea er a kvaratrtin af henni?

Kvaratrtin, .e. ef i vilji f staalfrvik villunnar. MSe er dreifitala villunnar.

einni glrunni segir a einfaldast s a meta hrifastr samvirknihrifa me v a reikna dreifingu hrifa. Hvernig geri g etta me GLM?

hrif dreifigreiningu eru skilgreind sem frvik fr heildarmealtalinu, sbr. glruna Dreifigreingarlkani Einfld dreifigreining. Til ess a f essi hrif arf a nota hrifakun eins og algengast er a dreifigreiningarforrit geri. GLM notar hins vegar stagengilskun sem truflar myndina verulega. egar stagengilskun er notu, fum vi ekki essa samsvrun milli dreifingu hallatalna og dreifingu samvirknimealtalna (.e. mealtalna eftir a hrif meginhrifa hafa veri fjarlg).

Einfalda leiin t r essu er einfaldlega a f hallatlur fyrir hrifakun. a er hgt me MANOVA forritinu ( sta GLM) en dmi um a hef g sett skipanaskrna fyrir marghlia dreifigreiningu. Hana geti i nlgast heimasu nmskeisins.

Almennt s er langauveldast a nota hrifakun dreifigreiningu ar sem mun auveldara er a skilja hallatlurnar. T.d. dminu okkar m endurgera mealtl mia vi a aeins fastinn lsi llum mealtlunum, mia vi a aeins hrif dekkja (og fastinn) su fyrir hendi i, aeins hrif hraa s i og a aeins samvirkni (auk fasta) s i. sjlfu sr m gera etta einnig auveldan htt tt stagengilskun (dummy coding) s notu. a gti hins vegar reynst flki a endurgera samvirknimealtlin grunni stagengilskunar en mjg auvelt a gera a grunni hrifakunar. Hafi etta huga ur en i fari a skoa nkvmlega hallatlurnar sem fst t r GLM forritinu.

Vi hfum aeins veri a ra saman og a sem vi erum sammla um er hvort a mtti ekki sleppa umfjllun sem hefur veri fari ur smu ggnum fyrri verkefnum? a mtti kannski einfaldlega vsa au verkefni, ea segja a etta hafi veri gert. Annars erum vi a vissu leyti a endurgera hluta af sasta verkefni og fyrsta verkefninu. Einnig var einhver spurning um hva vi ttum a leggja aalherslu inngangi.

Einhvern veginn annig hafi g skili a, sbr. setninguna: „Ggnin arf a kanna, ef a hefur veri gert ur m stytta umfjllun og vsa vikomandi verkefni.“

g mia sem s vi a ekki s hgt a vira essa umfjllun a vettugi en hins vegar s arfi a endurtaka hana fr fyrra verkefni. etta er a einhverju leyti h ykkar eigin dmgreind en g gti s fyrir mr a sumum tilvikum vri hgt a einfaldlega tilgreina a kvein atrii hafi veri knnu verkefni 1 (leitarverkefni?), hver au voru og hver niurstaa ess var. Ef ljs komu einhver afbrigi arf a sjlfsgu a ra au me tilliti til essa verkefnis.

N kann a vera a notu su n ggn ea forsendur dreifigreiningar hafi ekki veri knnu mia vi r frumbreytur sem n eru notaar. virist bersnilegt a skoa urfi essi atrii srstaklega og gera grein fyrir eim essu verkefni.

Hugsi etta eins og i vru a skrifa r greina tmarit. myndu i vsa niurstur fyrri greina um smu ggn eftir v sem urfa ykir. i myndu engu a sur gera stuttlega grein fyrir v sem skipti mli, svo lesandi neyist ekki til a leita uppi eldri greinina. Hins vegar yri umfjllunin verulega stytt fr v sem ur var enda arft a endurtaka sig.

lokaskilum geri g san r fyrir v a svona atrii veri leyst me v a llum verkefnum s skila einu og myndi kvena heild, .e. anna hvort kaflaskipt verkefni endurger ea r verkefna sem heyra saman og hgt er a vsa milli.

a er erfitt a tj sig um hersluatrii inngangi v a fer a sjlfsgu eftir v hverjar niursturnar eru. Einhver umfjllun um essi efni sem tengjast marghlia dreifigreiningu virist eiga heima ar. Ef i fi markvera samvirkni, vri t.d. elilegt a fjalla dlti um tlkun samvirkni, valkostum og litamlum v sambandi. S umfjllun yri vntanlega mun efnisminni ef engin samvirkni er ggnunum. annig hljta efnistk a fara a verulegu leyti eftir v hvernig verkefni er heild sinni.

Fletti sasta fyrirlestri og sji hvaa atrii vi hfum rtt. Einnig er skynsamlegt a skoa umruna Howell. Velji san og hafni eins og i telji henta til a r veri samhft og sannfrandi verkefni.

Varandi verkefnalsinguna. Er ekki hgt a sleppa v sem hefur ur veri gert me essi ggn .e. myndrnni greiningu o.fl.? Einnig langai mig a spyrja hvort a inngangurinn tti a vera um samanburi ea almennt um marghlia dreifigreiningu ea um bi.

A einhverju leyti hef g svara essu ur, lttu mig vita ef eitthva fer enn milli mla.

Inngangur tti vntanlega a vera um marghlia dreifigreiningu og litaml v sambandi. Hvort fjalla er tarlega um marga samanburi er dlti litaml sem verur sjlf a taka afstu til. Vi hfum auvita ekki haft neitt srstakt verkefni um a efni og v tilefni til umru. En hugsanlega er ekki tm til a fjalla tarlega um mis dpri ml, svo sem nkvmlega um villutni, lk prf o.s.frv.

Hins vegar snist mr lklegt a eitthva urfi a ra samanburi v munt j beita eim verkefninu. Kanski m leysa a me v a ra fyrst og fremst um a prf sem velur a nota og hugsanlega hvernig a stjrnar villutninni, n ess a fara djpt a hugtak sem slkt.

a hltur a urfa a lta a velur a gera t.d. eftir samanburi og hltur v a vilja setja kvrun eitthvert samhengi til a sna fram a a skynsamlega s stai a verki. a er j alltaf tilgangur inngangs, a setja a sem eftir kemur samhengi eim tilgangi a sannfra lesandann.

g er ekki alveg viss me essa samanburi; gerir maur samanburi ef ekki er samvirkni ggnunum?

Samanburir geta mist veri innan meginhrifa ea innan samvirknihrifa.

Samanburir innan meginhrifa eru algengastir en er hgt a f me CONTRAST undirskipuninni GLM (ea UNIANOVA). Athugi a i urfi a skilgreina me skipunum sbr. dmi sem i hafi fengi.

ess fyrir utan m nota paraa samanburi en fi i me POST HOC undirskipuninni. Yfirleitt bijum vi aeins um innan meginhrifa og SPSS er ekki gert r fyrir eim mguleika a f innan samvirknihrifa.

g kva a gera samanburi eins og hr er snt. a sem g held a g s a gera og mr finnst niurstaan segja mr er a samanburirnir eru gerir milli aldursflokka fyrir anna gildi hpabreytunni. Er etta rtt skili? Og hvernig veit SPSS hvorn hpinn hn er a nota, ea g vil nota?

* Dmi um samanbur .
* Ber saman hp 1 og hp 3.
* Ber saman hp 2 og hp 3.

GLM
medalmsl BY group Ageflokk
/CONTRAST (Ageflokk)=Special (-1 0 1)
/CONTRAST (Ageflokk)=Special (0 -1 1)
/METHOD = SSTYPE(3)
/DESIGN .

Mr snist etta vera eins og segir, .e. s fyrri ber saman hpa 1 og 3 og s seinni hpa 2 og 3. Athugau a samanburirnir eru ekki hir; etta er samanburur vi samanburarhp og v gti henta a nota prf Dunnetts.

SPSS veit hverjir hparnir eru vegna ess a rin gefur a til kynna. Vektorinn [-1 0 1] er settur hpana smu r og eir koma fyrir frumbreytunni, .e. hpur 1 fr vgir -1, hpur tv fr vgi 0, og hpur rj fr vgi +1.

tflu bls. 447 tskrir Howell hvarnig eigi a reikna omega marhlia dreifigreiningu. ar kemur fram a maur arf a deila me fjlda hp (n). Hva gerir maur ef a er jafn fjldi hpum? Finn g mealfjldann? g finn ekkert um akkrat etta Howell.

ar tekuru mig blinu. g hef ekki s neina lausn eim vanda. Ef ekki munar miklu fjldanum hlfunum, tti mealfjldinn a duga sem kvein nlgun. Prfau a og ef fr niurstu sem er trverug ttiru einfaldlega a tskra mli og reikna etu stainn.

Er lagi a skella saman niurstu- og umrukaflanum eins og stundum er gert? annig yri gilegra a ra niursturnar.

J, a er innan ess sveigjanlega ramma sem maur hefur yfirleitt egar ritu er frigrein. Faru samt varlega a, .e. spyru fyrst og rkstyddu fyrir sjlfri r a a veri skrara og einfaldara en a halda eim askildum. Sjlfur s g msa mguleika bum valkostum og a er v ykkar a velja bestu framsetninguna a essu leyti.

Eftir samanburur

M nota pairwise-eftir samanburi sta Sheff ea Tukey? g prfai a keyra syntax skr (svipaa og var heimasu Gumundar) og kom upp pairwise samanburur.

Parair samanburir eru algengasta tegund samanbura eins og i sji me v a skoa nokkrar greinar. stan er sennilega skum ess a forritin gera essa samanburi sjlfkrafa auk ess sem hgt er a ba til einfalda reglu um rvinnsluna. a er ar me hgt a segja flki einfaldlega a gera Tukey og sj annig hvaa mealtl eru lk hverjum.

Vandi parara samanbura er hversu markvissir eir eru. Einnig vera niurstur oft rkrnar svo sem egar A≠B, B≠C en samt sem ur er A>C.

En auvita er ekkert rangt vi a nota paraa samanburi egar eir eiga vi. Sheff samanburir hafa hins vegar mikilvga kosti. Athugau a Tukey prfi miast vi paraa samanburi og a ef biur um Sheff SPSS faru paraa samanburi me Sheff en a er ekki mjg skynsamlegt.

2004-11-28a

Parair samanburir

Ef SPSS output gefur upp pairwaise comparison er a sjlfkrafa a reikna me Tukey HSD? Hvernig get g vita hvort paraur samanburur er reiknaur me Tukey HSD ea prfi Ryans?

Nei aldeilis ekki.

biur um leirttingu sem vilt nota og er henni beitt. Auk ess geturu lesi vel textann sem fylgir vikomandi tflu niurstunni sem kemur fr SPSS til a ganga r skugga um a srt a skoa rtt prf.

SPSS gerir paraa samanburi me t-prfi (LSD), Sheff, Tukey og mrgum rum valkostum. Vimii vi ger SPSS var v miur a a notandinn veri a passa sig sjlfur. Forriti er v hvorki nemenda- n notendavnt a essu leyti.

2004-11-28b

Athugun dreifingu leifar vs. athugun dreifingu fylgibreytunnar

g hef veri a skoa fyrirlestra vetrarins, fyrirlestra tlfri III og gamlar fyrirspurnir og er orin frekar ruglu hvaa myndrit eru birt til a sna hvort leif normaldreifist. einum af fyrstu fyrirlestrunum vetur talair um a a tti ekki a nota Q-Q plot til a athuga leifina v hn sndi ekki gildi fylgibreytunnar x snum. Mr finnst eins og g hafi veri a misskilja ig v a a skoa fylgibreytuna mti vntigildi normaldreifingar hltur a vera athugun v hvort fylgibreytan, en ekki leifin, s normaldreif. a er engin forsenda dreifigreiningu um a fylgibreytan urfi a vera noramldreif, er a nokku?

Er ekki rtt skili hj mr a a er mikilvgt a skoa normalrit og kassarit af fylgibreytu og birta slk myndrit en a urfi einnig a birta normalrit og kassarit fyrir leif (.e. setja studentized residual dependent explore) svo hgt s a meta hvort forsendan um normaldreifingu leifar s fyrir hendi?

Eitt vibt. egar meta hvort umbreyta arf ggnum vegna skekkju, er ekki rtt hj mr a mati er gert t fr dreifingu leifar? Ea er a gert t fr dreifingu fylgibreytunnar?

egar vilt f normalrit yfir leif hef g bent a Analyze/Examine (ea var a Explore) er betri lei en Graphs/Q-Q plot.

a getur veri gott a skoa fylgibreytuna en a er leifin sem gildir eins og rttilega bendir . skoar fylgibreytuna fyrst og fremst til a kynnast ggnunum. a er mikilvgt en forsenduna um normaldreifingu skoar lefinni.

Ef ert a hugleia umbreytingu, getur fyrsta skref veri a bija um Spread-Level plot Examine; ef hakar rtt vi fru formlu fyrir nean sem gefur giskun um skstu umbreytingu. En mati arftu a gera t fr leifinni; getur einnig skoa krossa kassarit. a eru einhverjar hugleiingar um einmitt etta efni fyrsta fyrirlestri vetrarins a mig minnir.

2006-12-06a

Mynd fyrir afkst eftir hpastr

Mr tekst mgulega a flytja myndina fyrir afkst eftir hpastr og mismunadi hrifastr r R yfir Word. Er til einhver einfld lei til ess ea flkin ef rf er v? Ea urfum vi kannski ekki a birta slka mynd skrslunni?

Nemandi svarar: fyrirlestri sagi Gumundur a til ess a fra mynd r R yfir Word yrum vi a gera Copy as metafile R, opna svo Word og gera Paste special - Picture. g er reyndar ekki bin a gera etta sjlf v g er ekki komin a essu en endilega prfau etta.

2006-12-06b

ryggisbil fyrir meginhrif og samvirknihrif

Getur bent einhverja lei SPSS til a f ryggisbil fyrir meginhrifin tv og samvirknihrif?

g er bin a reyna allar leiir sem mr dettur hug SPSS og skoa Howell til a sj hvort hgt s a reikna a handvirkt. g er farin a hallast a v a a s ekki merkingarbrt og s raun ekki rf a f ryggisbil fyrir hrifin ar sem g finn ekkert um etta. Er rf a tlka ryggisbil fyrir marktk hrif ea kannski bara a tlka ryggisbil fyrir samanburi?

Athugau a Aldur hefur eina frgru og v samsvara meginhrifin t-prfi. getur v reikna ryggisbil fyrir au.

rvinnslustig er me 4 frgrur og v eru engin ein hrif sem getur skoa me ryggisbili; etta eru 5 mealtl og v enginn einn mismunur sem skilgreinir meginhrifin. Ef getur skilgreint einhvern samanbur getur hins vegar reikna ryggisbil fyrir hann.

a er n jafnvel mikilvgara a skoa ryggisbil fyrir marktk hrif en eins og g segi, er aeins hgt a reikna ryggisbil kringum einhverja istlu, t.d. mismun mealtala ea eitthva slkt. Meginhrif me df= 4 gefa ekki kost einhverjum augljsu ryggisbili sem lsir meginhrifunum.

2006-12-08a

F-prf me Contrast skipun ea t-prf til a prfa fyrirfram samanburi?

Segjum sem svo a g tli essu verkefni a prfa fyrirfram samanbur (sem er raun ekki fyrirfram heldur frilega mikilvgur). bendir og arir a a eigi a nota einfalt t-prf til a athuga mun mealtlum en einnig gefur upp ann mguleika a nota Contrast-skipun til a prfa ara samanburi en sem eru POST HOC.

Er einhver reginmunur essum aferum egar prfair eru fyrirfram samanburir?

a nota t-prf frekar en F-prf dreifigreiningar (Contrast skipun) egar prfair eru fyrirfram samanburir?

Nei, a er enginn reginmunur v a nota t-prf ea Contrast-skipunina SPSS.

Contrast-skipunin leirtt samsvarar t-prfi. En auvita hugsum vi oft um t-prf sem prf mismun tveggja mealtala en samanburir vkka a tluvert t, ekki satt?

2006-12-09a

Varandi afkst og hva eigi a birta skrslu

egar maur talar um afkst og fjlda tttakenda nstu rannskn skrslunni, maur a birta afkastakrvur fyrir ll hrifin (meginhrifin tv og samvirknihrif) ea velja r au hrif sem maur telur vera merkingarbrust?

Velja r a sem r finnst merkingarbrast.

vilt a lesandinn hugsi: J, hn kann greinilega a gera afkastagreiningu og gerir a skynsamlega.

vilt ekki a lesandi hugsi: Hn virist kunna etta tknilega en skilur ekki tilganginn; hjlp, g er a drukkna afkastagreiningum.

Spuru ig: Hva er mikilvgasta niurstaan, hvaa niurstu myndiru vilja endurtaka annarri rannskn? Veldu au hrif fyrir afkastagreininguna.

2006-12-12a

SPSS og skipanaskrr

Textabreytu breytt talnabreytu

Hvernig breytir maur string breytum numeric? a er a segja n ess a urfa a stimpla r allar inn aftur.

Einfaldast er a einfaldlega breyta skilgreiningu breytunnar, a er velja Numeric sta String undir Type. etta verur a gera me valmyndum. Byrjau a taka afrit af breytunni (Compute) og beru niursturnar saman vi afriti til a vera viss um a umbreytingin hafi heppnast.

Einnig m skrifa breyturnar t og lesa inn aftur. Breyturnar eru skrifaar t me skipuninni LIST. San er lesi inn me DATA LIST. etta arf a gera me skipunum.

Hgt er a nota falli Number. a krefst ess a komman s tilgreind llum tlunum ea engri eirra. Annars er htt vi villu.

2001-09-26a

Punktar vi endi skipana

g er bin a setja upp Syntax skr og bin a prfa a keyra hana og a gengur allt vel nema a koma ekki inn gildi (values)breytunnar. g passai mig samt a lta hverja lnu enda punkti.

Algengt er a skra gildi breytunnar KYN. a hefur komi fyrir nokkrum ykkar a gera a s svona (sem er rangt):
VALUE LABELS Kyn.
1 "karl".
2 "kona".

Rtt vri a gera etta svona, .e. aeins hafa punkt lok skipunarinnar.

VALUE LABELS Kyn
1 "karl"
2 "kona".

Sama regla vi um arar skipanir, .e. punkturinn tknar endi skipunarinnar, en ein skipun getur n yfir margar lnur.

Athugi a ofangreint dmi m rita marga vegu sem allir leia til smu niurstu svo fremi a punkturinn s aeins endann.
Dmi 1
VALUE LABELS kyn
1 "karl"  2 "kona".

Dmi 2
VALUE LABELS kyn 1 "karl"  2 "kona".

Dmi 3 (ekki er srstaklega mlt me essu en a er leyfilegt)
VALUE
LABELS
kyn
1 "karl" 
2 "kona".

2001-09-27a

Meiri upplsingar um skipanir

g erfileikum me SPSS skipanaskrrnar. Geturu gefi mr meiri upplsingar um hvernig eigi a gera skipanirnar?

Hr koma nokkrar bendingar me hlisjn af algengum mistkum vi ger skipanaskra.

Algengast er a skipanaskrr su me athugasemdum me skringartextum upphafi og anna slagi innan um skipanir near skrnni. Gttu a v a slkar athugasemdir urfa a byrja * og enda punkti. v yrftir a lta hverja lnu upphafstextanum byrja * og hver lna yrfti a enda punkti.

a arf alltaf a vera DATA LIST skipun, svo ggnin su lesin inn. Hn tti a koma strax undan BEGIN DATA skipuninni.

Allar skipanir urfa a enda punkti, einnig VALUE LABELS og VARIABLE LABELS.

Athugi hvort skipanaskrin er keyranleg ur en i sendi mr hana. Ef a koma villubo, arf a grafast fyrir um stu eirra.

Hgt er a f hjlp og „syntax guide“ fyrir allar essar skipanir gegnum hjlpina. a er sjlfssagt a notfra sr a; hjlpin er stundum dlti yfirgengileg og v misgagnleg—sjlfsagt a lta hana reyna.

Leitarverkefni

Hva er hverjum kafla verkefnisins?

En mr langar a spyrja ig sambandi vi nsta verkefni …. talair um a vi yrftum a setja verkefni upp APA stl.

Er a rtt skili hj mr a vi lsum gagnasafninu inngangi .e. bakgrunni ess og skrum fr breytunum. aferakafla a lsa v hvernig vi fundum a og hvar, hvernig vi lsum a inn og hvernig vi unnum r ggnunum. niustukafla lsandi tlfrina (tflur og myndir) og umru a ra a hvort a vi teljum einhverja annmarka ggnum ea gagnasfnun?

J, mr virist elilegt og sanngjarnt a lesa verkefnislsinguna annig. Fljtt liti snist mr v essi lsing n fullu samrmi vi lsinguna og almennt samrmi vi a sem g vnti nmskeiinu.

Umran bur jafnvel upp tarlegri umfjllun en sem nefnir; a er sem s ekki sta til a einblna annmarkana umrunni heldur m draga ar fleira inn. Annmarkar gagnanna ea skortur eirra snist mr geta veri veigamesti hluti umrunnar.

A ru leyti verur hvert verkefni auvita a lta eigin lgmlum, svipa eins og vrir a skrifa grein fririt. myndir fylgja APA forminu en mta a stundum ltillega hndum r til a jna markmium frsagnarinnar.

2001-10-10a

Hvernig geri g rkilega grein fyrir leitinni?

g hef veri a velta fyrir mr hva felist v egar segir verkefnalsingu fyrir leitarverkefni a vi eigum a gera rkilega grein fyrir hvar vi leitum. Eigum vi a skr hvaa sur vi frum og allar leiir sem vi knnum innan hverrar su? Er kanski ng a segja hvaa sur vi frum og svona segja almennt hva fyrir augu bar fremur en a lsa nkvmlega hvar vi smelltum og hva birtist

g hef hi seinna huga en einnig almennt um a hvar i leituu ar sem tilgreindar vru nokkrar slir og hvers varst vsari. a arf sem s ekki a skr smsmugulega hverja su sem skoar en svona almennt hvaa vefsetur skoair helst (me vikomandi slum) og almennt s hvers varst vsari ea stur ess almennt s a ggnin hentuu ekki.

Svo er anna ml, ef g finn n ekkert er til miki af ggnum hr vinnustanum mnum sem g gti nota. etta eru yfirleitt mjg str gagnasfn me miklum fjlda breyta.

Ef finnur ekkert arftu elilegra a leggja aeins meira lsinguna essum vefleiangri num. arft sem s a sannfra lesandann um a hafir skoa tiltlulega vel nokkurn fjlda litlegra vefsetra. arft einnig a gera a sennilegt fyrir sanngjrnum lesanda a s niurstaa a ggnin hafi ekki henta s bygg grunduu og skynsmu mati.

egar s niurstaa liggur fyrir er sjlfsagt a lta sr nr svo sem ggnin vinnustanum num. g mli me a bijir um notkunarheimild. Einnig yrftir a tilgreina ef einhver takmrk eru heimilli notkun af hendi vinnustaarins, .e. hvort t.d. g ea arir nemendur megi hagnta okkur ggnin sem snishorn ea til fingar.

2001-10-10b

arf a lsa llum breytunum?

yrfti g a lsa llum breytum gagnasafnsins ea vri ng a taka r breytur sem g vildi nota einni einni greiningu og gera rkilega grein fyrir eim og vinna svo me r?

aalatrium a seinna. Hins vegar getur veri a arar breytur fljti me gagnasafninu og arf einhverja lgmarkslsingu eim, sbr. t.d. lsingu aukabreytunni forverkefninu.

Athugau a g er a gera r fyrir v a ggnin muni fylgja verkefninu. g s a g tilgreindi ekkert slkt verkefnislsingunni en hugmyndin var a g fengi ggnin og gti v hugsanlega kanna litaml auk ess sem g gti snt au tma.

Ef gagnasafni er mjg strt vri tilvali a taka rtak r v. Einnig er sjlfsagt a fkka breytum sem mest og hafa aalatrium aeins r breytur sem kst a vinna r.

2001-10-10c

Hvaa breytur fara breytulistann?

verkefnalsingunni stendur a eigi a gera lista yfir allar breytur gagnasafninu. Skil g a rtt a eigi einnig a hafa me listanum breytur sem vi tlum ekki a nota dreifigreiningunni r geti veri i margar? Er ng a taka fram hve mrg gildi breyturnar hafa ea arf a taka fram nnari skilgreiningu hverju gildi fyrir sig. Spyr v etta gti ori i tmafrekt ef g finn strt gagnasafn og arf a gera lista yfir allt klabbi.

g var ekki binn a sj etta fyrir ar sem g var me fremur ltil gagnasfn huga.

Beittu eigin dmgreind v hve mrgum breytum lsir. Almennt s skil g aeins a lsir eim breytum sem hyggst nota.

Varandi a hvernig skuli lsa breytunum, gefur lsingin forverkefninu dmi um hvernig a skuli gert. a er einnig mikilvgt a lsa llum gildum flokkabreyta. Dmi um hvernig a megi gera er Verkefni 2 heimasu Valnmskeis aferafri.

2003-09-12a

Hvernig eiga skipanaskrrnar a vera?

Hvernig eigum vi a hafa skipanaskrrnar sem eiga a fylgja verkefnunum?

Ggnin ykkar yrftu a fylgja leitarverkefninu. g ska eftir v a au su sett upp SPSS skipanaskr ef ess er nokkur kostur. a ir a hgt er a lesa au auveldlega inn SPSS ea nnur forrit og skilgreiningar fylgja ggnunum.

g hef sett dmi um svona skipanaskr inn heimasvi nmskeisins.

Datalist geti i nota breytt eins dminu nema breytuheiti vera nnur. Ggnin sjlf rammi i inn BEGIN DATA … END DATA. Muni a enda END DATA punkti.

Taki eftir a g skilgreini ggnin sjlfri skipanaskrnni og tiltek bi umgengnisrtt og aila sem getur svara spurningum. Vinsamlega tilgreini uppruna gagnanna (t.d. veffang) og allar takmarkanir sem kunna a vera notkun gagnanna. Vi gtum vilja sna ggnin tmum, hugsanlega gtu nemendur framtar vilja vinna r ggnunum, g gti nota au dmum ea rituum texta og au gtu jafnvel fari inn vefinn. v er mikilvgt a i tilgreini eins nkvmlega og ykkur er unnt hvaa umgengni er heimil, tilgreini hfundarrtt ar sem hann er fyrir hendi og gefi upp aila sem gti skori r um litaml.

2001-10-10d

Lti gagnasafn

Fann eitt lti gagnasafn ar sem hgt er a beita marghlia dreifigreiningu en fjldi tttakenda er einungis 30. Frumbreyturnar eru 2, nnur me 2 gildi og hin me 3. Er fjdinn hr hpunum vandaml ea get g nota etta?

rtaksstrin skiptir ekki hfumli. Me 30 stk og sex (2x3) hlf er u..b. fimm stk hverju hlfi.

Hins vegar gefur gn strra gagnasafn meiri mguleika. vilt v kanski leita a strra gagnasafni en hafa etta bak vi eyra ef finnur ekkert betra fljtlega.

2003-09-12b

Hvernig eru frumbreytur krossaar?

g hef veri a lesa greinargerina um verkefni 2 og ar er tala um a gera kassarit me frumbreyturnar krossaar. Hvernig gerir maur a?

Graph/Boxplot/Clustered (passa a velja Summaries for Groups of Cases). birtist valmyndin Define Clustered Boxplot. ar arf a gta a v hvor frumbreytan s ltin skilgreina klasana. Ef ert viss, getur borga sig a prfa etta ba vegu og sj hvort kemur betur t.

2003-09-17a

Hvaa skipanir eru notaar til a skoa leif?

Undir lok tmans var fjalla rfum orum um a a skoa leif en a var ekki sagt hvernig tti a gefa skipanir til a f a myndrit sem arf. Hvernig er a gert?

Leif er Raungildi − Spgildi. Spgildin eru yfirleitt mealtlin hverju hlfi fyrir sig.

Hgt er a lta SPSS reikna etta fyrir sig og er einnig hgt a f stalaa leif. Analyse/General Linear Model/Univariate. Smella ar Save og haka ar vi Studentized undir Residuals. etta mun birtast sem n breyta gagnaskrnni. Niurstuna m san skoa me Descriptives/Explore.

Nnari upplsingar um leif og greiningarstula lnulega lkani er a finna Leibeiningarblum aferafri. Skoi ar leibeiningarblai Greiningastula leif.

2003-09-17b

Fkka flokkum frumbreytu

gagnasafninu mnu eru 3 frumbreytur sem g tla a nota. Ein eirra er nmsgrein, s er flokku 8 flokka, mig langar a breyta henni annig a hn s bara tveir, ingreinar og Anna, af v annig skiptast rauninni greinarnar, og fjldi nemenda innan greinanna tta er mjg jafn (einnig inu). Mig langai bara a spyrja hvort a s ekki lagi ef g rksty umkun? Hinar tvr frumbreyturnar eru kyn (x2) og tskrift (x4).

A sjlfsgu er a lagi ef rkstyur umkun! S rkstuningur getur veri tvenns konar.

Best er ef bar tegundir raka eru fyrir hendi. Almennt s er etta ekki skothelt nema svo s.

Svo m ekki gleyma a etta er hugsa sem jlfun. kemst hugsanlega langt me v a fra fram praktst rk, .e. a flokkum s fkka einfaldlega til a gera etta viranlegt sem nemendaverkefni. Slkur rkstuningur vri ekki eins flottur og ef gtir sett fram tiltlulega skotheldan rkstuning eins og nefnt var hr a ofan. Sennilega yrfti hvort sem er a vera hgt a segja a samsteypa flokka einhverjum skilningi komi ekki verulega a sk.

2003-09-19a

Hvernig nota g Explore til a skoa leifina?

g skil ekki ngu vel hva eigi a koma t r essu me a fara Descriptive/Explore, g a setja leifina dependent, og breytuna sem g vill skoa mti factor list.

Eftir a g var binn a reikna t leifina me eirri afer sem kennt var tma (Analyse/General Linear Model/Univariate…, smella ar Save… og haka ar vi Studentized undir Residuals. etta mun birtast sem n breyta gagnaskrnni.) fr g Graphs/Q Q og hafi nju breytuna Studentized Deleted Residual variables og Test distribution hafi g Normal. etta kom t frekar svipa og a sem er kennsluefninu en samt ekki eins.

i muni kanski a g sagi a Q-Q gefur a v a virist ekki mligildin mti vntigildi normaldreifingar eins og venjuleg normalrit. ess vegna benti g Explore hr fyrir ofan.

Explore krefst ess ekki a settar su inn frumbreytur. Einfaldlega setji leifina inn sem dependent, ti Plots og velji Normality plots with tests.

Ritin sem fst me GLM Univariate eru ekki normalrit heldur hefbundin leifarrit fyrir afallsgreiningu. Hgt er a f gt normalrit yfir leif me v a nota MANOVA en arf a nota skipanir. Skipunin fyrir MANOVA er nnast eins og fyrir UNIVARIATE. Undirskipunin /Residual= Plot gfi normalrit auk fleiri myndrita.

2003-09-19b

Frumbreytur og vistun leifar

egar maur er a vista leifina bara a nota fylgibreytuna, .e. setja hana dependent ea a nota lka frumbreyturnar og setja r independent?

arft a setja frumbreyturnar inn og hafa annig lkani alveg eins og vilt hafa a a llu leyti. annig fru leif sem metur villuna samsvarandi lkani i. Me v a skoa leifina fru vsbendingu um a hvaa eiginleika villan hefur.

Ef lkani er rangt, .e. einhverjar breytur vantar sem vilt hafa v, verur leifin einnig rng .e. metur villuna lkaninu sem setur inn SPSS en ekki villuna lkaninu sem vildir skoa.

2004-09-26a

Hvernig leif er best a nota?

maur a nota unstandardized eu studentized leif egar maur er meta villuna?

Ef i skoi leibeiningarblai Greiningarstular leif er ar bent studentized deleted residual sem kjsanlegasta mati villunni.

Studentized tknar a a er bi a fullstala breytuna og deleted ir a reynt er a gera leifina ha (eins og villan a vera) me v a fjarlgja vikomandi gildi t r afallsjfnunni og endurreikna hana ur en leifin er reiknu.

Auvita m nota stalaa leif og ekkert rangt vi a. Kosturinn vi stalaa leif er s a talnagildi hefur til kynna hversu langt t hala dreifingarinnar vi erum komin.

a er tenging leibeiningarblai heimasu nmskeisins en g bendi jafnframt a leibeiningarblin eru fleiri og einhver eirra gtu veri ykkur til gagns.

2004-09-26b

Mat rannsknargrein

hrifastrir: Tv og tv en einnig mrg mealtl saman.

Mig vantar hjlp me eina setningu leibeiningunum fyrir verkefni. Setningin er svona: Reiknau t hrifastrir, bi ar sem mealtl eru borin tv og tv saman, en einnig fyrir mrg mealtl tekin saman…. Er a rtt skili hj mr a fyrri strin (tv og tv) s Cohens d en s seinni (mrg mealtl saman)s f merkt?

Ef fyrri strin er Cohens d er a vandaml a vi erum me rtaksmealtl en ekki ismealtl. a nota aferina sem kennd er bls. 205 Howell, .e. a nota rtaksmealtl deilt me the square root of the pooled variance?

J, etta er allt saman rtt skili.

2003-09-10a

φ′, F og leirtting fyrir afkastahermi Lenths

Ef maur hefur ekki ngar upplsingar til a reikna f merkt t fr formlunni bls. 358 Howell og reiknar stainn f merkt t fr F og frgrum arf maur samt a nota leirttingarformluna ur en maur fer me etta afkastahermi Lenth?

Lenth skilur SDt ru vsi en Cohen. ess vegna arf a leirtta allar formlurnar ur en r fara inn afkastagreini hans. Einfaldlega reikni t SDt ea f merkt, leirtti me Excel-skjalinu og setji niurstu inn hj Lenth.

2003-10-10a

Hva fer hvaa hlf afkastahermi Lenths?

g er stdd afkastahermi Lenths og tta mig ekki alveg hva a fara hvert hlf ar. Eins og Model, Levels, Random factor og svo er nsti gluggi ekkert betri. Gtiru komi me sm leibeiningar. Hjlpin forritinu hjlpai mr lti.

Lttu allt eiga sig fyrsta glugganum, .e. breyttu ekki Model, Levels, Random factor, o.s.frv. ttu einfaldlega F-tests.

nsta glugga skaltu breyta „levels“ samrmi vi fjlda gilda frumbreytunni hj r. Taktu eftir a g geri r fyrir einhlia dreifigreiningu enda er a auveldast a hugsa etta svo. breytur essu me v a draga sleann ea ta litla ferhyrninginn og sl san inn tluna (auveldara).

San breytir fjlda hverju hlfi (n[within]) anna hvort me v a draga sleann ea smella ferninginn og sl inn vieigandi tlu.

stilliru villudreifinguna (SD[within]) notau smu afer og fyrr.

A sustu stilliru inn staalfrvik fyrir mealtlin. getur mist reikna a t sjlf hndunum t fr mealtlum ea fari Options/Effect SD helper.

Ef reiknar t fr hrifsstr t.d. reiknari t fr F-prfi, skaltu stilla SD[within] 1.0 og SD[treatment] str hrifsstrarinnar. arft einnig a leirtta hrifsstrina.

dagsett

Hva fer sa myndritins afkastahermi Lenths?

egar maur br til grafi Lenth er Power(treatment) y-s og n(within) x-s?

J, einmitt!

2003-10-10b

Jafna fyrir staalfrvik

Vi erum me jafna skiptingu hpa. Hvaa jfnu eigum vi a nota til a reikna t staalfrviki fyrir Cohens d. Hfum veri a f gildi eins og 2,58 me aferunum Howell (pooled variance). Getur a veri rtt? Hversu htt getur d ori?

Samlg dreifitala samsvarar MSe dreifigreiningartflunni. Taktu kvaratrt af v og fru mat itt staalfrvikinu i.

a eru engin takmrk str Cohens d, a getur ori endanlega htt. Tplega 2,6 er afar mikil hrif en samt mguleg. En sr einfaldan htt hvort niurstaan fr staist, .e. einfaldlega athugar muninn mealtlunum samanbori vi kvaratrtina af MSe.

2004-10-09a

Tvhlia dreifigreining afkastahermi Lenths

Vi erum me gagnasafn me tveimur frumbreytum. nnur er tvkosta (eldri og yngri) en hin er minnisafer en hn tekur fimm gildi. Hvernig setjum vi etta herminn?

Fari afkastahermi Lenths t.d. me v a smella vieigandi tengior heimasu nmskeisins.

Ba mean java-forritlingurinn kemur upp. Velja Balanced ANOVA (any model) og ta Run selection. sprettur upp gluggi me nokkrum valkostum.

efsta fellilistanum vel g Two-way ANOVA. textareit merktum Levels breyti g tlustafnum 3 tlustafinn 5. tti a standa nkvmlega row 2 col 5 essum reit. Smella san takka sem er merktur me F tests ( gtir urft a stkka gluggann ltillega til a sj hann.

sprettur upp nr og flknari gluggi. ar gtir ess a SD[Within] s 1,0. Settu N[Within] ann fjlda sem fyrirhugar hverju hlfi snisins. San stillir SD[row] og SD[col] a f-merkt sem vilt skoa. (Passau ig a hafa leirtt a me Excel-sunni heimasu nmskeisins.)

getur prfa ig fram me f-merkt, fjlda hverju hlfi ea afkstin sem vilt n. Einnig er hgt a f myndrna frammistu me v a fara Options/Graph.

Gttu a einu. Vi hfum aldrei geta fengi afkst fyrir samvirkni rtta me afkastareikni Lenths. g veit ekki hverju meini er flgi. a stendur alltaf til a kanna mli fullri dpt en nnur verkefni eru stugt forgangi.

2004-10-09b

Cohens d er neikvur

g tta mig ekki alveg v hva a merkir egar d er mnus. Hvernig tlkar maur a?(Sm meinloka gangi).

Setjum sem svo a rtaki s mealh karla 180 cm og kvenna 170 cm og samlagt staalfrvik s 7,0 cm.

g get reikna: d= (180−170)/7= 10/7= 1,4. a ir a mealh karla s a jafnai 1,4 staalfrvikum meiri en mealh kvenna.

En g gti einnig reikna etta svona: d= (170−180)/7= −10/7= −1,4. a ir a mealh kvenna s a jafnai 1,4 staalfrvikum lgri en karla.

einu tilviki er niurstaan mnus og ru pls en niurstaan er ein og hin saman. Hr er eingngu spurning um hvort kyni er haft til vimiunar. Vi tlkum v neikvtt Cohens d alveg eins og jkvtt en verum auvita alltaf a hafa huga hvora tt mismunurinn er (.e. hvort a s krlum ea konum hag essu tiltekna dmi).

2004-10-12a

Endurger verkefna

Hvaa verkefni a endurgera?

g er ekki me a hreinu hvaa verkefni a endurgera. Samkvmt nmskeislsingu eiga lokaskil a innihalda ll verkefnin nema forverkefni og vntanlega vefverkefni. Hva me ger lnulegs lkans? lokaverkefni a innihalda allar kanirnar sem gerar voru ar?

a skila skipanaskr?

a arf a skila llum verkefnum nema forverkefninu endurgeru.

a arf a skila skipanaskr me llu essu efni.

g mia vi a endurgerin veri heildsttt verkefni, .e. svipa og verkefni 6. Gagnrni rannsknargrein stendur sr og v er elilegt a v s skila sr ea sem srstkum kafla. Lnulegt lkan gti einnig stai sr v sennilega fer a illa sem hluti af rum verkefnum. Vefverkefni er eli samkvmt askili.

etta myndu gera rj askilin verkefni, eitt eirra langveigamest--og san vefverkefni.

Gti ess a keyra skipanaskrna (skrnar) ykkar megin ur en i sendi r til mn. Slkkvi alveg SPSS. Tvsmelli skipanaskrna. Fari Run/All. Yfirfari niursturnar niurstuglugganum og gangi r skugga um a allt virki. Skil skipanaskr er forsenda ess a g geti fari yfir verkefni.

2004-12-13a